I dok ulazimo u završnicu Zimskih olimpijskih igara koje se ove zimske 2026. godine održavaju u Italiji, priznaćete da za skoro ove dve nedelje koliko već iste traju, mnogi sportovi su vam privukli pažnju. Danas pišemo o istoriji jednog zimskog sporta koji publiku ne ostavlja ravnodušnom. Umetnost, led, pokreti, muzika i moda – Evo kada je nastalo umetničko klizanje?
Sa kanala do svetske scene
Ako su vas iole u detinjstvu zanimali zimski sportovi ili sportovi na ledu, verovatno ste, ako ništa drugo, bar na televiziji gledali umetničko klizanje i zamišljali sebe kao profesionalnog klizača ovog sporta. I da, ovaj sport se neguje od malih stopala jer mnogi na ledu i prohodaju te kasnije izrastu u najbolje plesače na istom.
Samo klizanje verovatno je uočeno onda kada je i čovek stao na led ili protrčao preko njega… Ili bi se ovo nazvalo proklizvanjem? Da pređemo na pravo klizanje. Smatra se da su prve klizalje stvorene još u 9. veku i to u Švajcarskoj, a bile su izrađene od životinjskih kostiju. Mnogo mnogo kasnije, u 14. veku, izrađene su klizaljke od drveta sa sečivom, da bi one prave, kakave danas poznajemo, od čelika, odrađene tri veka kasnije.
I dok je danas klizanje i umetničko klizanje najviše rasprostranjeno u Kanadi, Severnoj Evropi i Severoistočnoj Evropi, može se slobodno reći da su Holanđani bili ti koji su klizanje prvo uveli u svakodnevnu rutinu jer su koristli zaleđene kanale te tako klizali do susedinih sela i mesta i to još u trinaestom veku. Mnogi su i do škole klizali te su klizaljke u neku ruku bile i prvo prevozno sredstvo koje je kasnije zamenio neki dvotočkaš, a danas i velike mašine.
Prvi elementi i prvi događaji
Kako je klizanje bilo preteča ovo poznatom umetničkom klizanju, tako i ova zimska disciplina pod enegleskim imenom Figure skating kog ovih dana često možete videti u uglu TV ekrana dok traje olimpijski program, nastala je nešto kasnije.
Sa ciljem da se umetničko klizanje dovede na viši nivo, 1850. godine, Amerikanac Edvard Bušel poreklom iz Filadelfije pravi klizaljke sa čeličnim sečivom čime omogućava brojne okrenete u klizaznju. Deceniju kasnije, otac umetničkog klizanja, Džekson Hejns, dodaje klizanju elemente plesa, pa i baleta te isto dobija sjaj i gracioznost kakvu i danas ima.
I da, onda dolazimo do onog ko je prvi, pod titulom najpoznatijeg klizača umetničkog klizanja zablistao na ledu, uistinu, mnogo pre nego što je umetničko klizanje dobilo popularnost i svoje elemenete. Prvi klizač u umetničkom klizanju bio je englez Robert Džouns, a istom se prepisuje i to da je napisao knjigu o njegovim prvim i osnovnim figurama na ledu koje je kasnije nastavio da dopunjuje već poznati Hejns.
Nakon svih ovih ličnosti u umetničkom klizanju, kreću i oni prvi događaji koji umetničko klizanje dovode polako do publike i današnje popularnosti te se 1892. godine osniva Međunarodna klizačka organizacija, da bi se četiri godine kasnije održalo i prvo Svetsko prvenstvo u ovoj sportskoj disciplini.
Novi vek donosi i nove uspehe, pa 1908. godine umetničko klizanje biva uvedeno u Olimpijske igre kao prvi zimski sport, tada na letnjim, a kasnije na onim kojima i dolikuje, zimskim.
Od tada, pa do danas ova sportska disciplina imala je uspone i padove, prekide i dostizanje ogromne popularnosti i mnogi klizači iliti plesači su upisani u istoriju ovog sporta. Tek polovinom 20. veka održalo se Svetsko prvenstvo u disciplini plesnih parova koje danas sa oduševljenjem gledamo, a naravno, od tada pa do danas kao ruski parovi (ranije sovjetski) i kanadski parovi ubedljivo vode na rang listama. Vremenom, umetničko klizanje se širi i svuda po svetu te danas u konkurenciji imamo i klizače iz Italije, Engleske, Sjedinjenih Američkih Država, Kine, iz brojnih Severnoevropskih zemalja i tako dalje.
A šta sve to oduševljava posmatrače?
Sportska disciplina koja se odvija na ledu uz poznate skokove: flip, tulup, aksel, luc i tako dalje i nakon posmatranja istih uglavnom ili ostanemo bez kometara ili uz ono „Wow”, ova disciplina nije samo sport i izvor adrenalina već i prava umetnost.
Iako nimalo bezazelno, umetničko klizanje uz muziku i gracioznost izgleda jedinstveno ili božanstveno. Koliko je sportova koje prati muzika, tačnije koja je deo istog? I ne baš puno. I posmatrači i plesači uz odabrane melodije uživaju. Jedni prate ritam i predstavljaju razne skokove, a drugi sve to osluškuju i prate.
A onda…moda. Nemojte reći da ne obraćate pažnju na kostime plesača. Odeća koja je unikatna, lagana i udobna kako bi se plesači mogli lakše kretati i pored svega, poprilično skupa. Verovali ili ne, i kostimi ulaze u samo ocenjivanje.
I ovo je samo sloj leda o priči o umetničkom klizanju jer kako isto krasi i sport i umetnost, ovoj priči nikad kraja.
Izvor: Olimpijski komitet Srbije, Skijanje.rs, Wikipedia
Foto: unsplash
